Posts

शताब्दी यात्रामा त्रिचन्द्र

Image
सुमन्त घिमिरे  १२ भदौ २०८३, शुक्रबार  १ हप्ता पहिले नेपालकै उच्च शिक्षाको पहिलो केन्द्र त्रिभुवन चन्द्र कलेजको स्थापना विसं १९७५ भदौ १२ मा भएको थियो । यही दिन दरबार स्कुलको मजलिस घरबाट अध्ययन अध्यापनको श्रीगणेश भएकाले सोही दिनलाई यस संस्थाले आफ्नो स्थापना दिवस मान्छ । सरकारी कलेजका रूपमा स्थापना गरिएको यस संस्थाको नाम तत्कालीन राजा त्रिभुवन र प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरको नामबाट राखिएको थियो । पछि यसको नाम त्रिचन्द्र कलेज राखियो । विसं २०३० मा त्रिविको आङ्गिक भएपछि त्रिचन्द्र बहुमुखी क्याम्पस भनिन्छ । त्रिचन्द्रमा पूर्णकालीन अध्यापक २५१ र कर्मचारी ७८ गरी जम्मा ३२९ जनशक्ति रहेका छन् । विज्ञान तथा प्रविधि र मानविकी तथा सामाजिक विज्ञानमा गरी जम्मा २४ वटा विभाग छन् । यी विभागका विभिन्न शैक्षिक कार्यक्रममा लगभग सात हजार पाँच सय विद्यार्थी पठनपाठन गर्दै आएका छन् ।  राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरले नेपालमा उच्च शिक्षाका निमित्त एउटा कलेज आवश्यक भएको महसुस गरी स्थापना गर्ने निर्णय गरेका थिए । त्रिचन्द्र कलेज स्थापना हुनुका कारण  तत्कालीन नेपालको राजनीतिक, सामाजिक तथा अन्तर्राष...

समाज : मिलचोकको कुचोदेखि रोम्दुको पुलसम्म: स्थानीयलाई श्रममा जोड्दै ‘श्रम संस्कृति’

Image
  शिवप्रसाद ढुंगाना   जेठ २७, २०८३ बुधबार १०:५३:४७ ओखलढुङ्गा :  गत पुस ५ गते ओखलढुङ्गाको सदरमुकामस्थित सिद्धिचरण नगरपालिका-११ मिलचोकमा कुचो समातेर सुरु भएको एउटा सामान्य सरसफाइ अभियानले अहिले जिल्लाभरि विकासको नयाँ आयाम ल्याउने अनुमान कसैले गरेको थिएन। पुस १२ गते धरान उपमहानगरपालिकाका प्रमुख हर्क साम्पाङ आफैँ ओखलढुङ्गा ओर्लिएर आमसभा गरेपछि जिल्लामा जुन ‘श्रम संस्कृति’को बीउ रोपिएको थियो, त्यो अहिले १८ औँ हप्तामा आइपुग्दा बृहत् बन्दै गएको छ। यसको अगुवाइ श्रम संस्कृति पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताहरूले गरिरहेका छन्। अहिले जिल्लाका गाउँ-गाउँमा विकासका लागि राज्यको मुख ताक्ने पुरानो परिपाटी भत्किएको छ। सरकारी बजेट र योजनाहरूमा श्रमदान गर्न उदासीन देखिने नागरिकहरू अचेल श्रम संस्कृति पार्टी ओखलढुङ्गाले चलाएको अभियानमा भने कुटो, कोदालो र साबेल बोकेर सहभागिता जनाउन थालेका छन्। 'हामीले अपिल गर्दा कार्यकर्ता र मतदाताबाहेक अरू नागरिक पनि सहभागी हुनुहुन्छ,' जिल्ला अध्यक्ष दर्वाराज राईले अनुभव सुनाए। पार्टीका कार्यकर्ता, समर्थक र आम सर्वसाधारणको उत्साहजनक सहभागिताका कारण यो अभियान अहिल...

६ दिन स्कुल टेकेका ‘गौनबर’ मुन्दमको विश्वविद्यालय (खालिङ समुदायको कुनै धामी वा पुर्खा)

Image
  गीलु रातोस आइतबार, १० जेठ २०८३ झट्ट हेर्दा भियतनामी क्रान्तिका नायक हो ची मिन्ह जस्तो । फुलेका छुस्स दारी । जुँगा पनि अधिकांश फुलिसकेका, तर हो ची मिन्हका भन्दा पनि पातला । बुढ्यौलीले छोएको भए पनि पुक्क परेका गाला । जहाँ उमेर र दुःखका थुप्रै धर्साहरु कोरिएका छन् । चिम्सो आँखा वरिपरि एकदमै नगण्य परेला र आँखीभौँ । थेप्चो नाकसँगै अनुहारमा थुप्रै कोठीहरूले भरिदिएको सौन्दर्य । एउटा खाट्टी आदिवासी अनुहार । फेंगाले अझै उनको पहिचानमा सुन्दरता थपेका थिए, जो हो ची मिन्हको हुलियामा पाइँदैन । सायद बुढ्यौलीले होला, एउटा ठुलो सिमलको रुखमा अडेसिएर भम् (अर्नाको सिङबाट बनाइने बाजा) बजाउन तम्सिरहेका थिए । उनको हुलियाले मलाई आकर्षित गर्‍यो र अनुमतिबिनै मैले उनको तस्बिर खिचेँ । खालिङ समुदायको कुनै धामी वा पुर्खा हुन सक्ने अनुमानका आधारमा पनि उनलाई आफ्नो क्यामेरामा कैद गरेँ । उनले जब आफ्नो मुखमा लगेर भम् बजाउन थाले, वरिपरि भेला भएका सबैलाई चकित पारे । भम् यति लामो समय बजाए कि त्यो अविश्वसनीय थियो । ०८० ज्येष्ठ ८ गतेको दिन उनको तस्बिर त मैले सङ्ग्रह गरेँ तर, उनीसँग नजिकिएर कुरा गर्ने अवसर कहिल्यै जुरेक...

नेपाली बाहेकका १८ भाषामा ६७ जना सांसदले लिए शपथ (सूचीसहित)

Image
  १५ चैत, काठमाडौं । नेपाली बाहेकका १८ भाषामा ६७ जना प्रतिनिधिसभा सदस्यले शपथ लिएका छन् । त्यसमध्ये सबैभन्दा बढी २१ जनाले मैथिली भाषामा शपथ लिएका छन् । गत फागुन २१ गते निर्वाचन भएको थियो । उक्त निर्वाचनबाट निर्वाचित भएका सांसदहरूले यही चैत १२ गते शपथ लिएका हुन् । प्रतिनिधिसभामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) १८२ सिटसहित सबैभनदा ठूलो दलको रुपमा रहेको छ । प्रतिनिधिसभाको दोस्रो ठूलो दल नेपाली कांग्रेसका ३८, तेस्रो दल नेकपा एमालेका २५ र चौथो दल नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका १७ जना सांसद रहेका छन् । यसपटकको निर्वाचनबाट उदाएको श्रम संस्कृति पार्टी पाचौं दलको रुपमा रहेको छ । श्रम संस्कृति पार्टीका ७ जना सांसद छन् । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)का पाँच जना सांसद छन् । यसबाहेक एक जना स्वतन्त्र सांसद रहेका छन् । निर्वाचित सबै प्रतिनिधिसभा सदस्यहरूले यही चैत १२ गते शपथ ग्रहण गरेका हुन् । https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1900839/67-mps-take-oath-in-18-languages-other-than-nepali-with-list?fbclid

मातृभाषामा शपथ, राष्ट्रिय गौरव

Image
  गोरखापत्र अनलाइन  ७ चैत २०८२, शनिबार नेपालले अबको सम्भवतः एकसाताभित्र प्रधानमन्त्रीका रूपमा बालेन्द्र (बालेन) शाहलाई पाउने छ । पहिलो पटक मतदानमा सहभागी युवादेखि ज्येष्ठ नागरिकसम्म सबैका लोकप्रिय ३५ वर्षीय बालेनलाई चुनावी प्रचारमै प्रधानमन्त्रीका रूपमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले अगाडि सारेको थियो । बालेनलाई रास्वपाले प्रतिनिधि सभाको संसदीय दलका नेता चुनेपछि उहाँ नेपालको प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त हुनुहुने छ । उहाँ रास्वपाका १८२ सांसदका मात्र होइनन्, २७५ जनाकै सारथि हुनुहुन्छ । नवनिर्वाचित सांसदहरूले शपथ लिन भने बाँकी नै छ । नवनिर्वाचित सांसदहरूले कुन–कुन भाषामा शपथ लिनुहोला ? कस्ता–कस्ता पोसाकमा सजिनु होला ? यतिखेरको जिज्ञासा हो यो ।  विगतमा काठमाडौँ महानगरपालिकाको प्रमुखमा निर्वाचित भएपछि २०७९ जेठ १६ गते बालेनले नेपाली र नेपालभाषा (नेवारी) मा शपथ लिनुभएको थियो । उहाँ शपथग्रहण समारोहमा दौरा, सुरुवाल र भादगाउँले टोपी लगाएर सहभागी हुनुभएको थियो । उहाँको शपथको व्यहोरा यस्तो थियो : ‘मुलुक र जनताप्रति पूर्ण बफादार रही सत्य निष्ठापूर्वक प्रतिज्ञा गर्छु । ईश्वर, जनताक...

झापा ५ : सयौँ अवसर झापामै खन्याउँदा पनि ओलीले बेहोरे लज्जास्पद हार !

अर्जुन आचार्य शनिबार, २३ फागुन २०८२, १८ : ३२ विराटनगर । नेपाली राजनीतिको एउटा अध्याय अन्त्य भएको छ भने नयाँ युगको सूत्रपात भएको छ । झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५, जसलाई नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको अभेद्य किल्ला मानिन्थ्यो । त्यसलाई परिवर्तनको लहर बोकेका बालेन्द्र (बालेन) शाहले ध्वस्त पारिदिए । एउटा निर्वाचनबाहेक २०४८ सालदेखि निरन्तर विजयी हुँदै आएका पूर्वप्रधानमन्त्री ओली यसपटक आफ्नै गढमा ४९ हजार ६१४ मतको फराकिलो मतान्तरले पराजित भएका छन् । हिजोसम्म विपक्षीलाई लज्जास्पद पराजयको स्वाद चखाउँदै आएका उनी यसपटक आफैँ अप्रत्याशित हार बेहोर्न विवश बने । निर्वाचन आयोगले घोषणा गरेको अन्तिम मतपरिणाम विवरण अनुसार बालेन्द्र शाहले ६८ हजार ३४८ मत ल्याउँदा एमाले अध्यक्ष ओलीले १८ हजार ७३४ मतमात्रै पाए । नयाँ पुस्तामा लोकप्रिय बनेका बालेन्द्र शाहले काठमाडौँ महानगरको प्रमुख पद छोडेर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को घण्टी चुनाव चिह्न लिँदै झापा–५ मा पाइला टेक्दा धेरैले यसलाई ‘जोखिमपूर्ण कदम’ मानेका थिए । तर, नतिजाले सबैलाई चकित बनाएको छ । निर्वाचनको अन्तिम सँघारमा भने धेरैले बालेन्द्र शा...