LIBJU-BHUMJU

  गीलु रातोस आइतबार, १० जेठ २०८३ झट्ट हेर्दा भियतनामी क्रान्तिका नायक हो ची मिन्ह जस्तो । फुलेका छुस्स दारी । जुँगा पनि अधिकांश फुलिसकेका, तर हो ची मिन्हका भन्दा पनि पातला । बुढ्यौलीले छोएको भए पनि पुक्क परेका गाला । जहाँ उमेर र दुःखका थुप्रै धर्साहरु कोरिएका छन् । चिम्सो आँखा वरिपरि एकदमै नगण्य परेला र आँखीभौँ । थेप्चो नाकसँगै अनुहारमा थुप्रै कोठीहरूले भरिदिएको सौन्दर्य । एउटा खाट्टी आदिवासी अनुहार । फेंगाले अझै उनको पहिचानमा सुन्दरता थपेका थिए, जो हो ची मिन्हको हुलियामा पाइँदैन । सायद बुढ्यौलीले होला, एउटा ठुलो सिमलको रुखमा अडेसिएर भम् (अर्नाको सिङबाट बनाइने बाजा) बजाउन तम्सिरहेका थिए । उनको हुलियाले मलाई आकर्षित गर्‍यो र अनुमतिबिनै मैले उनको तस्बिर खिचेँ । खालिङ समुदायको कुनै धामी वा पुर्खा हुन सक्ने अनुमानका आधारमा पनि उनलाई आफ्नो क्यामेरामा कैद गरेँ । उनले जब आफ्नो मुखमा लगेर भम् बजाउन थाले, वरिपरि भेला भएका सबैलाई चकित पारे । भम् यति लामो समय बजाए कि त्यो अविश्वसनीय थियो । ०८० ज्येष्ठ ८ गतेको दिन उनको तस्बिर त मैले सङ्ग्रह गरेँ तर, उनीसँग नजिकिएर कुरा गर्ने अवसर कहिल्यै जुरेक...

  १५ चैत, काठमाडौं । नेपाली बाहेकका १८ भाषामा ६७ जना प्रतिनिधिसभा सदस्यले शपथ लिएका छन् । त्यसमध्ये सबैभन्दा बढी २१ जनाले मैथिली भाषामा शपथ लिएका छन् । गत फागुन २१ गते निर्वाचन भएको थियो । उक्त निर्वाचनबाट निर्वाचित भएका सांसदहरूले यही चैत १२ गते शपथ लिएका हुन् । प्रतिनिधिसभामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) १८२ सिटसहित सबैभनदा ठूलो दलको रुपमा रहेको छ । प्रतिनिधिसभाको दोस्रो ठूलो दल नेपाली कांग्रेसका ३८, तेस्रो दल नेकपा एमालेका २५ र चौथो दल नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका १७ जना सांसद रहेका छन् । यसपटकको निर्वाचनबाट उदाएको श्रम संस्कृति पार्टी पाचौं दलको रुपमा रहेको छ । श्रम संस्कृति पार्टीका ७ जना सांसद छन् । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)का पाँच जना सांसद छन् । यसबाहेक एक जना स्वतन्त्र सांसद रहेका छन् । निर्वाचित सबै प्रतिनिधिसभा सदस्यहरूले यही चैत १२ गते शपथ ग्रहण गरेका हुन् । https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1900839/67-mps-take-oath-in-18-languages-other-than-nepali-with-list?fbclid

  गोरखापत्र अनलाइन  ७ चैत २०८२, शनिबार नेपालले अबको सम्भवतः एकसाताभित्र प्रधानमन्त्रीका रूपमा बालेन्द्र (बालेन) शाहलाई पाउने छ । पहिलो पटक मतदानमा सहभागी युवादेखि ज्येष्ठ नागरिकसम्म सबैका लोकप्रिय ३५ वर्षीय बालेनलाई चुनावी प्रचारमै प्रधानमन्त्रीका रूपमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले अगाडि सारेको थियो । बालेनलाई रास्वपाले प्रतिनिधि सभाको संसदीय दलका नेता चुनेपछि उहाँ नेपालको प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त हुनुहुने छ । उहाँ रास्वपाका १८२ सांसदका मात्र होइनन्, २७५ जनाकै सारथि हुनुहुन्छ । नवनिर्वाचित सांसदहरूले शपथ लिन भने बाँकी नै छ । नवनिर्वाचित सांसदहरूले कुन–कुन भाषामा शपथ लिनुहोला ? कस्ता–कस्ता पोसाकमा सजिनु होला ? यतिखेरको जिज्ञासा हो यो ।  विगतमा काठमाडौँ महानगरपालिकाको प्रमुखमा निर्वाचित भएपछि २०७९ जेठ १६ गते बालेनले नेपाली र नेपालभाषा (नेवारी) मा शपथ लिनुभएको थियो । उहाँ शपथग्रहण समारोहमा दौरा, सुरुवाल र भादगाउँले टोपी लगाएर सहभागी हुनुभएको थियो । उहाँको शपथको व्यहोरा यस्तो थियो : ‘मुलुक र जनताप्रति पूर्ण बफादार रही सत्य निष्ठापूर्वक प्रतिज्ञा गर्छु । ईश्वर, जनताक...

अर्जुन आचार्य शनिबार, २३ फागुन २०८२, १८ : ३२ विराटनगर । नेपाली राजनीतिको एउटा अध्याय अन्त्य भएको छ भने नयाँ युगको सूत्रपात भएको छ । झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५, जसलाई नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको अभेद्य किल्ला मानिन्थ्यो । त्यसलाई परिवर्तनको लहर बोकेका बालेन्द्र (बालेन) शाहले ध्वस्त पारिदिए । एउटा निर्वाचनबाहेक २०४८ सालदेखि निरन्तर विजयी हुँदै आएका पूर्वप्रधानमन्त्री ओली यसपटक आफ्नै गढमा ४९ हजार ६१४ मतको फराकिलो मतान्तरले पराजित भएका छन् । हिजोसम्म विपक्षीलाई लज्जास्पद पराजयको स्वाद चखाउँदै आएका उनी यसपटक आफैँ अप्रत्याशित हार बेहोर्न विवश बने । निर्वाचन आयोगले घोषणा गरेको अन्तिम मतपरिणाम विवरण अनुसार बालेन्द्र शाहले ६८ हजार ३४८ मत ल्याउँदा एमाले अध्यक्ष ओलीले १८ हजार ७३४ मतमात्रै पाए । नयाँ पुस्तामा लोकप्रिय बनेका बालेन्द्र शाहले काठमाडौँ महानगरको प्रमुख पद छोडेर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को घण्टी चुनाव चिह्न लिँदै झापा–५ मा पाइला टेक्दा धेरैले यसलाई ‘जोखिमपूर्ण कदम’ मानेका थिए । तर, नतिजाले सबैलाई चकित बनाएको छ । निर्वाचनको अन्तिम सँघारमा भने धेरैले बालेन्द्र शा...

  नेपाल आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष रेशम गुरुङ लगायत । तस्बिर : केशब गुरुङ  ९ फागुन २०८२, शनिबार काठमाडौँ, फागुन ९ गते ।  नेपालका आदिवासी जनजाति समुदायको मतृभाषा संरक्षण प्रयासमा सामान्य जनचेतना अभिवृद्धिदेखि विश्वविद्यालयसम्म अध्ययन, अध्यापनको अभ्यास भएको सरोकारवालाले बताएका छन् ।  अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस – २०२६ को अवसरमा शनिबार नेपाल आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानद्वारा काठमाडौँमा आयोजित ‘मातृभाषा संरक्षणमा समुदायबाट भएका असल अभ्यासहरुको प्रस्तुती’ विषयक कार्यक्रममा सरोकारवालाले सो कुरा बताएका छन् ।  नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका प्राज्ञ सदस्य त्रैलोक्यमान बनेपालीले नेपालमा एक सय २४ भाषाभाषी रहेको भन्दै यसको संरक्षणका लागि शब्दकोश निर्माण, शैक्षिक व्याकारण लेखन लगायतका विभिन्न काम भएको जानकारी दिनुभयो । मातृभाषा संरक्षणका लागि थप पहल आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ छ । याङ्छेन भोटेका अनुसार हालसम्म भोटे भाषाको कुनै पनि लिखित दस्तावेज निर्माण तथा सामग्री प्रकाशन भएको छैन । भाषा संरक्षणका लागि मौखिक रुपमा गीतसंगीतको माध्यमबाट र...

  आदिबासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष रेशम गुरुङ । २७ माघ २०८२, मङ्गलबार काठमाडौं, माघ २७ गते ।   आदिबासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष रेशम गुरुङले नेपाल आदिवासी ज्ञान सम्मेलन २०८२ केवल औपचारिक प्राज्ञिक कार्यक्रम मात्र नभइ आदिवासी ज्ञान, विज्ञान, दर्शन, अनुभव र अभ्यासको जीवित संगम बन्न पुगेको अनुभूति भएको बताउनुभएको छ ।  रजत जयन्तीको अवसरमा माघ २५ देखि २७ गतेसम्म सञ्चालन भएको सम्मेलनको उदघाटन राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले गर्नुभएको थियो । सम्मेलनको समापन मन्तव्य राख्दै उपाध्यक्ष गुरुङले सो कुरा बताउनुभयो । “ज्ञानको आदान–प्रदान, धरोहरको संरक्षण र भविष्यको निर्माण” भन्ने मूल नाराका साथ आयोजना गरिएको ज्ञान सम्मेलनको सफलताले गौरव अनुभूति भएको उहाँले बताउनुभयो । “आज हामी8 यहाँ केवल एउटा सम्मेलन वा महोत्सवको औपचारिक समापन गर्न एकत्रित भएका  होइनौँ, आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानको २५ वर्षे संस्थागत यात्राको समीक्षा, आदिवासी ज्ञान प्रणालीको पुनर्पुष्टि र भविष्यका लागि ज्ञानको माध्यमबाट दृष्टि र दिशा निर्माण गर्न पनि उभिएका छौ...