Posts

कामकाजका भाषाका विरोधाभाष : भिम नारायण रेग्मी

Image
  प्रदेशलाई एकाइ मानेर प्रदेशको जनसङ्ख्याका आधारमा सरकारी कामकाजको भाषा तोक्ने, प्रदेशको जनसङ्ख्यामा उल्लेख्य अनुपात नदेखिने तर खास स्थानीय तहमा ठूलो अनुपातमा केन्द्रित भाषा तिनै स्थानीय तहमा उपेक्षित हुने हो भने त्यसले भाषिक द्वन्द्व केन्द्रबाट क्षेत्रतिर सरेको मात्रै देखिने छ। Long Essay भिम नारायण रेग्मी 26 September 2026 कोशी प्रदेश सभाको फेसबुक गत असोज ३ गते  नयाँ पत्रिका  दैनिक मा "कोशीमा १३ स्थानीय भाषा सरकारी कामकाजमा प्रयोग हुने प्रतिवेदन पारित" भएको समाचार प्रकाशित भयो। यो समाचार २०७२ सालदेखि लागु भएको  नेपालको संविधान को धारा ७ को उपधारा २ को व्यवस्था कार्यान्वयनसँग सम्बन्धित छ। उक्त उपधारामा "नेपाली भाषाका अतिरिक्त प्रदेशले आफ्नो प्रदेशभित्र बहुसङ्ख्यक जनताले बोल्ने एक वा एकभन्दा बढी अन्य राष्ट्रभाषालाई प्रदेश कानुनबमोजिम प्रदेशको सरकारी कामकाजको भाषा निर्धारण गर्न सक्नेछ" भनिएको छ। सोही धाराको उपधारा १ ले नेपाली भाषा नेपालको सरकारी कामकाजको भाषा हुने उल्लेख गरेपछि नेपाली बाहेकका भाषाको लागि गरिएको व्यवस्था हो। उक्त व्यवस्थामा दुई बुँदा उल्लेख्य छन्– (१)...

फर्की आउने आश छैन, ‘गुडबाई’ भन्ने आँट छैन : पत्रकार टेकराज थामी

Image
  पत्रकार टेकराज थामी गोरखापत्र अनलाइन  २ असोज २०८३, शुक्रबार  २ घण्टा पहिले काठमाडौँ, असोज २ गते । “सपना हो कि विपना हो, यो के हो जिन्दगी ? छिनको छिनै बदलियो, के भो जिन्दगी ?” चर्चित गजल गायक थानेश्वर गौतम र शान्तिश्री परियारको स्वर तथा प्रभा बर्तौलाको शब्द रहेको यो गीतका हरफले जीवनको अनिश्चितता र एकाएक बदलिने परिस्थितिको पीडा बोल्छन् । यतिबेला यी हरफ दोलखाको कालिका खड्काको जीवनसँग ठ्याक्कै मिलेजस्तो भएको छ । सपना र विपना के हो ? गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि सपना र बिपना छुट्याउन अझै पनि नसकेको जस्तो भएको छ उहाँलाई । चीनको केरुङमा ‘साउथ एसिया रिसर्च सेन्टर इन साउथवेस्ट चाइना’ को कार्यक्रममा सहभागी हुन जाने भन्दै रसुवागढीतर्फ हिँड्नुभएका श्रीमान् टेकराज थामी  भदौ १० को बिहानदेखि नै सम्पर्कविहीन हुनुहुन्छ । न फोन आएको छ, न एसएमएस । न त उहाँको अवस्थाबारे कुनै खबर नै । जसरी हरेक दिन साँझ पर्न थालेपछि बास बस्न चराचुरुङ्गी आफ्ना गुँडतर्फ फर्किन्छन् । त्यसरी नै दिनभर काममा गएकाहरु साँझ घर फर्किन्छन् । जब साँझ छिप्पदै जान्छ, सडकमा मानिसको आवतजावत ...

गोरखापत्रको बहुभाषिक यात्रा १९ वर्ष पूरा

Image
कुमार विवेकानन्द मिश्र  १ असोज २०८३, बिहीबार  १ दिन पहिले जब राज्यले सबै भाषालाई सम्मान, संरक्षण र सार्वजनिक जीवनमा समान अवसर प्रदान गर्छ; तब भाषिक विविधता नै समावेशीकरण, अपनत्व र राष्ट्रिय एकताको आधार बन्न पुग्छ । विविध भाषाले राष्ट्रलाई समृद्ध बनाउँछ । भाषिक समानताले ती विविधतालाई एकताको सूत्रमा बाँध्छ । नेपालको भाषिक विविधता राष्ट्रिय एकताको बलियो आधार हो । हरेक भाषाको आफ्नो छुट्टै पहिचान र अस्तित्व छ । आफ्नै भाषामा बोल्न, लेख्न र पढ्न पाउनु हरेक भाषाभाषीको अधिकार हो । नेपालको भाषिक विविधतालाई अङ्गीकार गरी गोरखापत्र दैनिकले भाषिक समावेशीकरणतर्फ पाइला चालेको आज १९ वर्ष पूरा भएको छ । विसं १९५८ वैशाख २४ गते प्रकाशन प्रारम्भ भएको १०६ वर्षपछि २०६४ असोज १ देखि गोरखापत्र दैनिकमा ‘नयाँ नेपाल पृष्ठ’ अन्तर्गत बहुभाषिक सामग्री प्रकाशन सुरु भयो । समावेशीकरणतर्फको यात्रा २० औँ वर्षमा प्रवेश गरेको छ । अहिले नेपालीबाहेक विभिन्न ४९ भाषाका पाठ्यसामग्री गोरखापत्रले प्रकाशन गर्दै आएको छ ।  विसं २०६२/६३ को ऐतिहासिक जनआन्दोलनको सफलता र विस्तृत शान्ति सम्झौतापछि मुलुकमा लोकतन्त्र पुनर्स्थाप...